Sindrom iritabilnog crijeva IBS - blog o probavnim smetnjama

Sindrom iritabilnog crijeva (Iritabilni kolon, IBS) je funkcionalni poremećaj digestivnog trakta koji se očituje abdominalnim bolom i promjenama u pražnjenju crijeva (dijareja, zatvor ili naizmjenično oboje), bez vidljive organske bolesti na pregledu. IBS je vrlo čest i može biti dugotrajan problem, ali za razliku od upalnih bolesti crijeva (Crohn, kolitis), ne dovodi do oštećenja tkiva niti ozbiljnih komplikacija, stoga se ne smatra bolešću opasnom po život. Ipak, IBS može biti izuzetno neugodan i narušavati svakodnevicu, te se ubraja u hronična stanja kojima je potrebna podrška.

Simptomi IBS-a:

  • Bol u stomaku ili grčevi, najčešće u donjem dijelu trbuha, koji se smanjuju nakon pražnjenja crijeva
  • Nadimanje i gasovi: osjećaj naduvenosti, prekomjerno ispuštanje gasova
  • Promjene stolice: proljevi (često ujutro ili nakon obroka), zatvori, ili naizmjenični periodi proljeva i zatvora. Stolica može biti sluzava.
  • Urgencija ili osjećaj nekompletnog pražnjenja: hitna potreba da se ode u toalet ili osjećaj da stolica nije potpuno izašla.
  • Simptomi se obično pogoršavaju pod stresom ili nakon određenih vrsta hrane, a smiruju tokom odmora (npr. na godišnjem odmoru).

Uzrok IBS-a nije potpuno jasan. Smatra se da je u pitanju kombinacija preosjetljivosti crijevne muskulature i nerava (pojačana visceralna osjetljivost), psiholoških faktora (anksioznost, stres) i promijenjenog sastava crijevne flore. Za razliku od ulceroznog kolitisa i Crohnove bolesti, kod IBS-a nema vidljive upale ili ulceracija na crijevima. Ipak, novija istraživanja pokazuju da bi kod nekih pacijenata sa IBS-om mogao postojati vrlo blagi nivo hronične upale ili imune aktivacije u crijevima – npr. nakon preležane crijevne infekcije neki razviju tzv. postinfektivni IBS sa malim povećanjem limfocita u sluznici.

Generalno, IBS se više vezuje za disbalans crijevne nervne i mišićne aktivnosti (osovina crijevo-mozak) nego za imunološki napad. Oksidativni stres može nastati sekundarno, uslijed stalnog stresa ili loše ishrane, ali nije glavni pokretač IBS-a. Imunološki disbalans u IBS-u je suptilan – možda kao posljedica narušene mikrobiote, jer zdrave bakterije drže imunološki odgovor crijeva pod kontrolom.

Prirodna podrška organizmu

Liječenje IBS-a uglavnom se fokusira na ishranu i stil života (redukcija stresa). Tu spelta može biti od značajne koristi za regulaciju crijevne funkcije. Kao prvo, spelta sadrži dijetetska vlakna koja su glavna za dobru probavu. Zanimljivo, vlakna spelte su lako rastvorljiva u vodi, što znači da formiraju gel u crijevima i djeluju blagotvorno u oba slučaja – i kod dijareje (upijajući višak tečnosti i usporavajući prolazak stolice) i kod opstipacije (povećavaju zapreminu stolice i omekšavaju je). Ova rastvorljiva vlakna (beta-glukani i sl.) manje nadimaju od nerastvorljivih vlakana, pa spelta često prija čak i osobama koje imaju problem sa nadutošću.

Spelta pomaže u uspostavljanju zdrave crijevne flore. Njena vlakna su hrana za dobre bakterije u debelom crijevu – razgradnjom speltinog vlakna, bakterije stvaraju korisne kratkolančane masne kiseline poput butirata, koji smiruje upalu (ako je ima) i poboljšava integritet crijevne sluzokože. Balansirana mikrobiota smanjuje preosjetljivost crijeva i može ublažiti IBS simptome.

Sadrži magnezijum i B vitamine koji pomažu opuštanje mišića crijeva i regulaciju nervnih signala. Mnogi antistres minerali i vitamini su važni jer stres pogoršava IBS – magnezijum opušta glatke mišiće crijeva, a vitamin B6 učestvuje u sintezi neurotransmitera koji regulišu crijevnu peristaltiku. Iako IBS nije klasična upalna bolest, bilo kakvo poboljšanje opšteg stanja crijeva koristi – tu su speltini antioksidansi (selen, vitamin E) koji drže crijevno tkivo zdravim i štite ga od oštećenja zbog eventualno pojačanog stvaranja gasa ili toksičnih metabolita loših bakterija.

I na kraju, spelta doprinosi i psihološkom blagostanju preko ose crijevo-mozak: kada je varenje uređenije i tijelo bolje nahranjeno, često se smanjuje i anksioznost i stres, što stvara pozitivnu povratnu spregu u kontroli IBS-a. Sve ovo ukazuje da spelta može biti od velike pomoći za sindrom iritabilnog crijeva. Naravno, uz speltu, često se preporučuje i umjeren unos fermentisanih mliječnih proizvoda (probiotika), dovoljno vode i tehnike upravljanja stresom, kako bi crijeva zaista došla u ravnotežu.