Hipertireoza i Hashimoto tireoiditis - blog o bolestima štitne žlijezde

Bolesti štitaste žlijezde su česte, a Hipertireoza i Hashimoto tireoiditis predstavljaju dva naizgled suprotna problema, ali im je zajedničko autoimuno porijeklo. Hipertireoza označava prekomjerno lučenje hormona štitaste žlijezde (T3 i T4), što ubrzava metabolizam, dok je Hashimoto autoimuni upalni proces koji najčešće dovodi do hipotireoze (smanjenog lučenja hormona) vremenom. Zajedno ih obrađujemo jer obje imaju jaku imunološku komponentu – kod hipertireoze najčešće Gravesova bolest (autoimuna stimulacija štitaste), a Hashimoto je autoimuni proces destrukcije štitaste. Obje spadaju u ozbiljne poremećaje jer hormoni štitaste žlijezde utječu na cijeli organizam – od energije i težine, do srca i nervnog sistema.

Simptomi hipertireoze:

  • Gubitak tjelesne težine uprkos pojačanom apetitu
  • Ubrzan rad srca (tahikardija), preskakanje srca, visok krvni pritisak
  • Nervoza, anksioznost, nesanica, drhtavost ruku
  • Netolerancija na toplotu, znojenje, vruća i vlažna koža
  • Slabost mišića, zamaranje, često i tremor
  • Kod žena neredovni menstrualni ciklusi; kod Gravesove bolesti karakteristično izbočene oči (egzoftalmus)

Simptomi hipotireoze (kao posljedica Hashimoto tireoiditisa):

  • Umor, pospanost, usporost, depresivno raspoloženje
  • Dobijanje na težini uprkos normalnom apetitu
  • Osjećaj hladnoće, hladna koža, nepodnošenje hladnoće
  • Suha koža, opadanje kose, lomljivi nokti
  • Usporen rad srca, povišen holesterol u krvi
  • Zatvor, bolovi u mišićima i zglobovima
  • Uvećana štitasta (gušavost) ili, kasnije, smanjenje štitaste zbog destrukcije tkiva

Kod Gravesove bolesti (autoimune hipertireoze), imuni sistem stvara antitijela koja potiču štitastu da luči hormone nekontrolisano. Kod Hashimoto tireoiditisa, antitijela (npr. protiv tireoidne peroksidaze – TPO) i limfociti polako razaraju tkivo štitaste, izazivajući hroničnu upalu žlijezde; u početku može biti faza prolazne hipertireoze (hashitoksikoza), a potom dolazi do hipotireoze.

U oba slučaja, imunološki disbalans je korijen problema: tijelo greškom napada vlastitu štitastu žlijezdu (bilo da je stimuliše ili uništava). Upalni proces u štitastoj i neadekvatan nivo hormona dovode i do sistemskih posljedica – npr. kod hipertireoze ubrzan metabolizam izaziva oksidativni stres (ćelije rade ubrzano i troše više kisika, stvarajući više slobodnih radikala), a kod hipotireoze usporen metabolizam smanjuje antioksidativnu odbranu ćelija. U samoj štitnoj žlijezdi, pritom, inflamatorni proces pravi oksidativna oštećenja tkiva. Povišena antitijela i citokini su prisutni u krvi, posebno kod aktivnog Hashimoto ili Gravesa, što ukazuje na sistemsku autoimunu aktivnost.

Prirodna podrška organizmu

Ishrana može pomoći u regulisanju autoimune aktivnosti i ublažavanju simptoma poremećaja štitaste žlijezde. Spelta je posebno zanimljiva u kontekstu štitaste zbog svog sadržaja selena. Selen je esencijalan za funkciju štitaste žlijezde – on je sastavni dio enzima dejodinaza koji konvertuje hormon T4 u aktivni T3, a također je sastojak glutation peroksidaze koja štiti štitastu od oksidativnog oštećenja prilikom sinteze hormona. Istraživanja su pokazala da suplementacija selenom može smanjiti nivo antitijela kod Hashimoto bolesti i ublažiti simptome​.

Spelta prirodno ima više selena nego obična pšenica​, te uključivanje spelte u ishranu pomaže unos ovog važnog minerala. Osim selena, tu su i željezo i jod u tragovima (spelta kao i druge žitarice sadrži malo joda, ali svaki izvor znači). Željezo je važno jer anemija može pogoršati simptome hipotireoze, a spelta ga sadrži dovoljno da doprinese prevenciji anemije. Detoksikacija je bitna i za štitastu: toksini kao teški metali, pa čak i višak joda ili pušenje, mogu pogoršati autoimune procese. Hlorofil iz spelte veže neke toksine i pomaže njihovo izbacivanje, čime se skida teret sa štitaste žlijezde. Za osobe sa hipertireozom, koje često pate od gubitka težine i mišićne mase, spelta obezbeđuje kvalitetne proteine i ugljene hidrate za održavanje tjelesne težine i energije.

Kod Hashimoto hipotireoze, koji prati usporen metabolizam i gojenje, spelta pomaže da se ishrana učini zdravijom i balansiranijom – daje osjećaj sitosti, sprečava prejedanje slatkišima i tako pomaže u kontroli težine, što je važno jer gojaznost pogoršava upalu i hormonski disbalans. Također, mnogi sa Hashimotom imaju i povišen holesterol zbog sporog metabolizma; spelta, kao što smo opisali, pomaže snižavanje holesterola zahvaljujući vlaknima i fitosterolima.

Kroz kombinaciju ovih efekata – obezbeđivanje selena i nutrijenata, smanjenje upale i oksidativnog stresa, podršku detoksikaciji i metabolizmu – spelta predstavlja dragocjen dodatak ishrani za balansiranje rada štitaste žlijezde. Naravno, i dalje je neophodno redovno pratiti hormone i uzimati propisanu terapiju (npr. tirostatike za hipertireozu ili hormonsku nadoknadu za hipotireozu), ali prirodna podrška može olakšati put ka stabilizaciji bolesti.